🎮 Petualangan Gupala

SMP Negeri 3 Turi - Sinau Basa Jawa

Sugeng Rawuh Para Satria Turi!

🎯 Misi Petualangan Gupala:
Penjaga Pawiyatan SMP Negeri 3 Turi, Si Gupala, ngajak para siswa njelajahi 4 kawasan ilmu basa Jawa ing sikil Gunung Merapi. Waca materi, tonton video, lan rampungne kuis ing saben papan kanggo mbukak **Ujian Akhir Padhepokan** lan ngundhuh **Piagam Penghargaan Gupala**!

Pilih Papan Pasinaon

Selesaikan membaca materi & menonton video untuk membuka kuis tiap modul.

⚠️ Ujian Akhir kagembok. Rampungne kuis ing 4 materi dhisik!

📜 Lembah Bisikan Aksara (Gurit)

Progress Belajar: 0% Sampun disinau

Tegesing Geguritan

Geguritan yaiku puisi Jawa modern kang ora kaiket dening paugeran tartamtu kayata guru gatra, guru wilangan, lan guru lagu.


Wewaton & Unsur Geguritan

Unsur Batin: Tema, Rasa, Nada, lan Amanat.

Unsur Fisik: Diksi, Majas, Rima, lan Tipografi.


Tata Krama Maca Geguritan (4W)

1. Wicara: Pangucapan cetha lan bener.
2. Wirama: Irama munggah mudhune swara.
3. Wiraga: Obahing awak lan ekspresi pasuryan.
4. Wirasa: Penghayatan lan penjiwaan isi gurit.


Conto Geguritan

Memayu Hayuning Bawana

Bumi sumunar dadi sumbering urip
Alam ngrembaka, endah lan asri
Wit-witan nglambai ngrenggani bawana
Kembang sumebar arum semerbak wangi

Ayo njaga bumi kanthi ati
Nguri-uri budaya kanthi budi
Tulung-tinulung nuwuhake rasa tresna
Supaya donya tentrem, ayem, lan mulya
💡 Amanat Gurit: Kudu njaga alam, nguri-uri budaya, lan tulung tinulung.

📹 Conto Video Maca Gurit

🎙️ Giri Pamedhar Sabda (Sesorah)

Progress Belajar: 0% Sampun disinau

Tegesing Sesorah

Sesorah utawa pidhato yaiku micara ing ngarepe wong akeh kanthi tujuan ngandharake gagasane utawa informasi ing sawijining acara.


Struktur Teks Sesorah

1. Salam Pembuka: Nuwun, Assalamu'alaikum, sugeng enjang.
2. Purwaka Basa: Atur puji syukur lan atur panuwun.
3. Surasa Basa: Isi wigati/inti sesorah.
4. Wasana Basa: Dudutan lan atur nyuwun pangapura.
5. Salam Panutup: Nuwun utawa Wassalamu'alaikum.


Conto Teks Sesorah

Assalamu’alaikum warahmatullahi wabarakatuh.

Para Bapak/Ibu Guru saha kanca-kanca ingkang kula tresnani. Sumangga kita tansah ngaturaken puji syukur dhumateng Gusti Allah. Ing kalodhangan menika, kula badhe ngaturaken sesorah babagan njaga lingkungan sekolah.

Lingkungan sekolah perlu dijaga supaya tetep resik, sehat, asri, lan nyaman kanggo sinau. Lingkungan ingkang resik ugi saged nyegah penyakit lan ndadosaken kita langkung semangat sinau. Kanca-kanca, njaga lingkungan sekolah menika dados tanggel jawab kita sedaya. Caranipun gampang, kayata mbuwang sampah ing papanipun, njaga karesikan kelas, ngirit toya, lan ngrawat tetuwuhan. Yen lingkungan sekolah ora dijaga, sekolah bisa dadi reged, ambune ora enak, lan bisa nuwuhake penyakit. Mula, ayo padha njaga lingkungan sekolah wiwit saka awake dhewe.

Mekaten sesorah saking kula. Mugi kita sedaya saged njaga lingkungan sekolah supados tetep resik, asri, sehat, lan nyaman. Elinga, lingkungan resik minangka tanggel jawab kita bebarengan. Menawi wonten kalepatan, kula nyuwun pangapunten.

Wassalamu’alaikum warahmatullahi wabarakatuh.

📹 Conto Video Sesorah

📖 Wana Ukara Lengkara (Cerita Cekak)

Progress Belajar: 0% Sampun disinau

Tegesing Cerita Cekak

Cerita Cekak (Cerkak) yaiku karangan fiksi prosa Jawa kang ceritane ringkes lan mung nduweni siji alur utama.


Struktur Teks Cerita Cekak

1. Orientasi: Pangenalan paraga lan latar.
2. Komplikasi: Tuwuhe konflik utawa masalah.
3. Resolusi: Cara ngrampungake masalah.
4. Koda: Pitutur utawa pesan moral cerita.


Conto Cerita Cekak

Kanca Tanpa Perundungan

Ing sawijining dina, ana siswa jenenge Rina sing sekolah ing SMP. Rina kuwi bocah sing meneng lan isin yen kudu ngomong ing ngarepe kanca-kancane. Dheweke seneng maca buku lan kepengin nduweni kanca sing bisa nampa dheweke apa anane.

Ing kelas, ana sawetara siswa sing kerep ngece Rina amarga dheweke meneng lan ora pati pinter olahraga. Saben diece, Rina rumangsa sedhih lan isin. Saya suwe, Rina dadi ora percaya diri lan wedi yen kudu mlebu sekolah amarga kuwatir bakal dibully maneh. Rina banjur ora mlebu sekolah nganti pirang-pirang dina tanpa kabar sing cetha.

Amarga Rina wis sawetara dina ora mlebu sekolah, wali kelas lan guru Bimbingan lan Konseling (BK) banjur nindakake home visit menyang omahe Rina. Nalika diajak rembugan, Rina lan kulawargane nyritakake yen Rina ora mlebu sekolah amarga wedi dibully dening kanca-kancane. Wali kelas lan guru BK banjur menehi panglipur marang Rina lan ngrembug masalah kasebut karo pihak sekolah supaya perundungan bisa ditangani. Para siswa sing nindakake perundungan diwenehi pangerten supaya ora mbaleni tumindake lan luwih ngajeni kanca.

Sawise entuk dhukungan saka kulawarga lan guru, Rina wiwit wani bali sekolah. Kanca-kancane uga diajak nggawe lingkungan sekolah sing aman, tentrem, lan nyenengake kanggo kabeh siswa. Saka kedadeyan kasebut, kita bisa sinau yen perundungan bisa ndadekake korban wedi lan ora gelem sekolah.
💡 Piweling: Aja nindakake perundungan, aja meneng nalika weruh kanca dibully, lan tulungana korban supaya rumangsa aman lan diajeni.

📹 Conto Video Cerita Cekak

🪘 Taman Alun Dendang (Tembang Dolanan)

Progress Belajar: 0% Sampun disinau

Tegesing Tembang Dolanan

Tembang Dolanan yaiku tembang Jawa tradisional sing biasa dinyanyekake dening bocah-bocah nalika lagi dolanan bareng.


Ciri & Piwulang Moral

Basane prasaja, gampang diapalake, nggunakake cengkok lagu kang riang, lan ngandhut piwulang kebersamaan serta rasa syukur.


Lirik Tembang Dolanan

Gundhul-Gundhul Pacul

Gundul gundhul pacul cul, gembelengan
Nyunggi nyunggi wakul kul, gembelengan
Wakul ngglimpang segane dadi sak latar
Wakul ngglimpang segane dadi sak latar
💡 Piweling: Ojo gembelengan (aja sombong lan sembrana amarga bisa ngrusak amanat).

📹 Conto Video Tembang Dolanan

🏰 Padephokan Pawiyatan

Ujian Evaluasi Akhir 10 Soal Pemahaman Materi Basa Jawa